Neemt u uw familie mee naar de therapeut?

20 april 2015

“Het is de rol van de therapeut om een klimaat te scheppen waarin verandering mogelijk is. In psychotherapie verander je niemand. Mensen veranderen zichzelf als de omstandigheden zodanig zijn dat ze spontaan zelf kunnen veranderen.”

Milton H. Erickson (1901-1980)

 

Als psychotherapeut krijg ik regelmatig de opmerking te horen dat het zo lastig is om adviezen uit te voeren omdat de omgeving niet meewerkt.

Een voorbeeld:

Twan, een jongeman van 20 jaar, vertelt dat hij graag af wil van zijn controlerende gedrag. Hij heeft een neiging om erg perfectionistisch te zijn en controleert op zijn werk alles 3 keer voordat hij tevreden is. Hij werkt op de administratieve afdeling van een telecombedrijf. Sociaal gezien gaat het redelijk, aldus Twan. Hij heeft twee vaste vrienden, maar zou graag meer contacten willen hebben. Echter vanwege zijn lange werktijden heeft hij hier weinig tijd voor. Twan woont nog bij zijn ouders, dat wil zeggen in een aanbouw van het huis van zijn ouders. Hij voert zijn eigen huishouden. Dat huishouden van hem is echter een chaos; Twan ruimt nagenoeg niets op, waardoor afval op de grond slingert, er lagen stof liggen en de vaat soms 2 weken staat te schimmelen op het aanrecht. De ouders van Twan vinden zijn huishoudelijk gedrag zeer onacceptabel en hebben gezegd dat hij maar andere woonruimte moet gaan zoeken. Ze kunnen het niet meer aanzien. Twan heeft er nu dus een probleem bij gekregen: hij moet ook op zoek naar andere woonruimte. Bij het inschrijven voor een huurwoning loopt hij ook weer aan tegen zijn controlerende gedrag…

In een dergelijk geval vraag ik een cliënt vaak (een lid van) zijn systeem[i] mee te nemen. Meestal is dit iemand uit of leden van het (stam)gezin van de cliënt. Samen gaan we dan in gesprek en wordt uitgevraagd “wie waar last van heeft”. Ieder lid van een systeem heeft namelijk een eigen beleving van wat het probleem is en wat er aan gedaan moet worden. Op die manier worden de verschillende visies op de situatie duidelijker. Vaak is het uitspreken van deze verschillende visies een eerste stap om meer begrip voor elkaar te gaan krijgen. Begrip is een belangrijk onderdeel als het gaat om accepteren van gedrag van de ander. Dat wil natuurlijk niet meteen zeggen dat daarmee de kous af is en de situatie dan maar bij het oude moet blijven. Dat is namelijk een volgend gesprekonderwerp. Wat willen de verschillende leden van het systeem graag veranderen? Met andere woorden, waar liggen de wensen ten aanzien van verandering? Als dat in kaart is gebracht wordt goed zichtbaar waar de motivaties van de gezinsleden liggen. De laatste stap bestaat dan uit het toewerken naar de gewenste situatie. Hoe kan een ieder (en met name de cliënt natuurlijk!) er voor zorgen dat de gewenste doelen bereikt gaan worden?

In het bovenstaande proces wordt de psychotherapeut ook een onderdeel van het systeem. Dat wil zeggen dat hij/zij een observerende rol heeft, interacties benoemt en bevraagt, adviezen geeft en ondersteunt in het moeilijke proces wat met verandering gepaard gaat.

Want het “echte” werk wordt geleverd door de cliënt en zijn systeem. En dat betekent dat visies, rollen en verhoudingen kunnen gaan veranderen. Daar is zowel krachtinspanning en uithoudingsvermogen, als bereidheid tot accepteren van grenzen voor nodig.

Mocht u zich wel eens afvragen of uw situatie te veranderen is; dan is het belangrijk om ook eens na te denken over de vraag of u bereid bent uw familie mee te nemen naar de therapeut!

 

Tanja Wattimena-Jansen, Psychotherapeute

[i] Een complex, samenhangend en georganiseerd sociaal geheel rondom een individu