Emoties en therapie

24 september 2015

We groeien op in een omgeving waarin we te maken hebben met normen en waarden, met verwachtingen van een ander en soms een bedreigende ander. We leren wat we ‘moeten’ voelen en wat we ‘niet mogen voelen’. We leren binnen onze cultuur (onbewust) onze emoties te onderdrukken of te vermijden, soms zodanig dat het ons gezonde functioneren aantast. Het past steeds meer binnen het huidige tijdperk om onze emoties te kunnen onderbouwen of ons handelen te kunnen verklaren, anders heeft het weinig zin om je je zo te voelen en moet je je er vooral niet door laten beïnvloeden. Het is in de realiteit echter niet altijd mogelijk om onze angsten, somberheid, boosheid of zelfs ons geluk geheel of deels te verklaren.

Cartoon
Emoties zijn van nature zeer zinvol. Ze zorgen ervoor dat we automatisch een inschatting maken van een situatie, waarna we direct kunt handelen om onszelf te redden of om een sociale interactie mogelijk te maken. Maar wat als deze belangrijke emoties heel intens en overweldigend kunnen zijn of wat als je je eigen emoties niet (meer) herkent of voelt? Dit zijn vragen die regelmatig worden gesteld wanneer cliënten zich bij ons aanmelden omdat ze er op langere termijn last van ondervinden. In de therapie wordt ruimte gemaakt om cliënten zich weer bewust te laten maken van hun authentieke emoties en een juiste verhouding te vinden om niet overspoeld te raken. Cliënten leren hierdoor de betekenis van hun problematische reacties te vinden en te begrijpen en hun authentieke emoties op adequatere manier te uiten.

Hieronder een fragment van een gangbare gebeurtenis waarin verschillende reacties worden beschreven die gevoeld werden, maar ook onderdrukt en wellicht voor velen voor te stellen zijn, maar waar we ons vaak niet bewust van zijn:
“Ik ben in een kleine dierentuin, waar mijn partner, onze twee jarige dreumes en ikzelf getuige mochten zijn van een reptielenshow. In de donkere, vochtige ruimte stonden enkele terraria opgesteld waarin o.a. wurgslangen en vogelspinnen werden tentoongesteld. Het publiek bestond voornamelijk uit jonge gezinnen met hun dreumesen, peuters en schoolgaande kinderen. De dierverzorgster (een jongedame met zeer luide stem) die een indrukwekkende rattenslang van 4 meter lang in haar armen hield en zo nu en dan in haar nek legde om te demonstreren dat de wurgslang geheel ongevaarlijk was, richtte zich met name tot de ouders waarvan de angst van het gezicht af te lezen was. Ze stelde de vraag wie er bang was voor slangen. Slechts een handjevol ouders stak zijn hand weifelend op, waarna ze vervolgens bijna verwijtend de welbekende “waarom bent u bang” vraag stelde. Eén stoere jongen van een jaar of acht riep hardop (zonder zijn hand op te steken): “Omdat ze eng zijn!”. Waarop ze vervolgens weer op luidruchtige wijze de vraag stelde: “waaróm is de slang eng dan?”. Een aantal kinderen roept wat door elkaar en de verzorgster schreeuwt dat het de bedoeling is dat ze hun handen moeten opsteken. De presentatie zou anders te vermoeiend voor haar worden…..Ze wijst dan een gespierde vader aan, die het zweet op zijn voorhoofd had staan en zijn ogen wijdversperd open had laten vallen en stelt de vraag opnieuw. Deze vader brengt hakkelend uit: “ze kunnen giftig zijn”, waarop de verzorgster opnieuw lichtelijk geërgerd reageert dat als de slang zo giftig was geweest, ze deze toch niet om haar nek had kunnen dragen. Ik merk bij mijzelf dat ik ernaar verlang om weg te vluchten van deze zeer intimiderende show, waarbij je eerder zou verwachten dat de intimidatie vooral van de glibberige en harige beestjes kwam, dan van de reptielenverzorgster in kwestie. Juist wanneer ik op het punt sta om stilletjes onze dreumes op te pakken en mijn partner te gebaren mee weg te lopen, gooit de verzorgster nog wat meer zout in de wond: “Wie kan het me nu eens uitleggen, WAAROM zijn jullie bang voor slangen?”. Ik voel dan zeer sterk de neiging om als een kleuter op oorverdovende wijze “DAAROM!” te gaan roepen. Ik onderdruk wijselijk deze neiging, dit zou toch wel heel ongepast zijn…..….”

Twinga Tran, psychotherapeut BIG